GO 910: topper met één fors vraagteken

Zojuist afgeleverd op de redactie van jouwNAV: een doosje met als afzender TomTom, Amsterdam. Het blijft toch altijd een bijzonder moment: het openen van de post-verpakking om vervolgens de doos met een nieuwe PND voor het eerst in handen te nemen! Enige momenten later ligt ie al voor ons op het bureau: een officieel review-exemplaar van het topmodel in de nieuwe GO-reeks voor het jaar 2006: de TomTom GO 910!

Okee, we hebben we 'm een tijdje geleden al even in handen gehad. Maar dat was slechts zeer kort en het betrof toen nog een pre-productiemodel. Nu echter zijn er geen voorbehouden meer. Dit is een exemplaar zoals die ook ieder moment in de winkels kan liggen. En dus is het tijd voor het serieuze werk. Tijd voor een uitgebreide review...

In de doos

Het leeghalen van de 910-doos is op zich al een klus van jewelste. Wat een hoeveelheid boekjes, snoeren, stekkers en onderdelen! Uitgespreid op de grond lijkt het direct wel een uitdragerij op de redactie.

Als we één en ander eens de revue laten passeren, vinden we vooral het standaard meeleveren van de externe microfoon een prima zet van TomTom. Deze moet de geluidskwaliteit van de handsfree functionaliteit van de GO echt aanzienlijk verbeteren.

Helemaal nieuw voor de 2006-serie van de TomTom GO's is natuurlijk ook de meegeleverde docking station. Deze is bedoeld voor het opladen van de GO en maakt het tevens mogelijk een USB-verbinding met de computer te leggen voor bijvoorbeeld updates en backups. Op zich lijkt dit een prima uitbreiding van TomTom, maar er kleeft wel één groot nadeel aan: de nieuwe GO's beschikken als gevolg hiervan niet meer over een eigen stroomaansluiting en dus zal voor het opladen buiten de auto altijd een docking station beschikbaar moeten zijn. In de auto verloopt het eventuele opladen natuurlijk gewoon via een 12/24 volt-aansluiting in het voetje en de meegeleverde sigarettenaansteker-adapter.

En nu we de docking toch in handen hebben... We willen de GO 910 voor de zekerheid graag eerst helemaal opladen voor we er echt mee aan de slag gaan. Dus aansluiten en de GO er op klikken. Het groene lampje van de 910 licht op, ten teken dat het opladen van de batterij in volle gang is. Voor ons een mooi moment het nieuwe bevestigingsvoetje met zuignap alvast wat nader te bestuderen.

Nieuwe houder

Zoals we in onze preview van de nieuwe GO's al konden melden, heeft TomTom gekozen voor een geheel nieuw ontwerp van de houder/zuignap waarmee je de GO in de auto kunt bevestigen. Deze nieuwe houder bestaat uit twee delen: de zuignap voor bevestiging op de autoruit en het voetje waar je de GO opklikt. Deze twee worden verbonden door middel van een kogelscharnier waarmee het voetje in alle richtingen is te verstellen.

Het vastzet-mechanisme wordt gevormd door een draaischijf aan de zuignap. Deze is in twee standen vast te zetten: de eerste stand zuigt de zuignap vacuum en de tweede stand zet het kogelscharnier vast. Straks vanzelfsprekend even in de praktijk testen.

Het nieuwe voetje zit overigens vol aansluitingsmogelijkheden. Aan de ene zijde (foto boven) zien we van links naar rechts de aansluiting voor de externe antenne, de 12 Volt-aansluiting en een speciale TomTom-aansluiting voor een TMC-antenne of een iPod; aan de andere zijde (foto onder) zitten een audio-uitgang en een ingang voor de externe microfoon.

De eerste keer

Twee uur later; tijd om de 910 voor het eerst aan te zetten. Knopje bovenop indrukken, een opstartscherm en ik hoor een zacht klikje uit de speaker komen. Daarna nog de gewenste taal selecteren en... de GO is voor het eerst tot leven gekomen. Voor de zekerheid loop ik even naar buiten voor een eerste fix en slechts 40 seconden later verschijnen de eerste blauwe balken in het GPS-statusscherm. Keurig dus.

Als ik weer naar binnen loop, zie ik de satelliet-balken wel teruglopen in sterkte, maar de fix blijft behouden. En dat is mij met de GO 700 nog nooit gelukt! En al is dit natuurlijk nog niet de ultieme test, de nieuwe SiRF Star III-chipset maakt in eerste instantie zijn reputatie als uiterst stabiel, dus waar.

Tijd om even een paar basisgegevens te noteren. De TomTom GO 910 wordt op dit moment standaard geleverd met applicatie 6.020 (6690/060420), OS 1144 en GPS-versie 1.21. Meegeleverd op de harddisk zijn de kaarten van West- en Centraal Europa (v650.1052), Noord-Amerika (v650.1052), Guam (v650.1050) en de Kanarische Eilanden (v650.1045). Klein, maar opvallend detail: op onze 910 is de kaart van Noord-Amerika geselecteerd en dus kan mijn positie in West-Europa niet juist worden bepaald. Het wisselen van de kaart lost dit natuurlijk direct op.

De ingebouwde harddisk krijgt het met al die maps natuurlijk behoorlijk voor zijn kiezen. Van de totaal beschikbare 20 GB is er nog een kleine 12,5 GB vrij. Al moet daarbij wel worden gezegd dat de TTS-stemmen (waarover later meer) het leeuwendeel van de ruimte voor zich opeisen.

Nu eerst even de GO naar eigen hand zetten. Standaard worden veel menu-items niet getoond. Dit waarschijnlijk om alles een beetje overzichtelijk te houden. Met de keuze 'Toon ALLE menu-opties' is dat echter snel verholpen en krijgen we echt alle mogelijkheden tot onze beschikking. Wat we eerst wijzigen is het toetsenbord. Dat staat vanuit de fabriek op de ABCD-indeling en we willen dat graag op QWERTY. Ook even de thuislocatie ingesteld en de snelheid toegevoegd aan de informatie die op de statusbalk moet worden weergegeven. Meer wijzigingen lijken mij nu niet echt noodzakelijk. We gaan de 910 eens wat snelheidstestjes voorschotelen.

Bij onze review van de GO 700 van juni vorig jaar, hebben we het apparaat wat grote ritten laten plannen. Hetzelfde doen we nu met de 910. We gaan dus weer naar Italië. Het San Marco Plein in Rome. Dus, bestemming invoeren en rekenen maar…

Het kost de GO nu 1 minuut en 28 seconden voor hij ons laat weten dat de reis zal gaan over 1.672 kilometer en dat we daar 15:29 uur over zullen doen. Die anderhalve minuut is erg opvallend. De GO 700 deed dat toentertijd in slechts 22 seconden. Nog maar snel één proberen dan. Het centrum van Athene. De 700 had daar vorig jaar ruim 17 seconden voor nodig en de 910 analyseert de wegen en bepaalt de instructies nu in… ruim 47 seconden! Ook niet echt om over naar huis te schrijven dus.

Aangezien beide GO's over eenzelfde 400 MHz processor beschikken, is het aannemelijk dat deze 'trage' werking alles te maken heeft met het beschikbare interne geheugen. Bij gebruik van een text-to-speech-stem is er van de aanwezige 64 MB nog slechts 4,4 MB vrij. Een test waarbij we een gewone stem selecteren (dan 15 MB RAM vrij) laat zien dat dit inderdaad wel iets scheelt: de Rome-reis wordt nu in 1 minuut en 18 seconden berekend. Maar erg overtuigend is het ook dan nog niet.

Nou moet dit natuurlijk wel in de juiste proporties worden gezien. Anderhalve minuut voor een reis van 1.700 kilometer waarbij ruim 410.000 wegen worden geanalyseerd is natuurlijk niet slecht. En ter vergelijking: het plannen van een ritje vanaf onze huidige locatie (Oegstgeest, Zuid-Holland) naar het centrum van Groningen is in 12 seconden gebeurd. Maar toch… een opvallend verschil.

Telefoon

Voor we de GO 910 echt gaan gebruik waarvoor die bedoeld is, hebben we nog één belangrijke installatie te doen: het leggen van een Bluetooth-verbinding tussen de GO en een mobiele telefoon voor handsfree bellen en GPRS-data-overdracht. Dit blijkt met mijn Nokia 8910i geen enkel probleem. De installatie verloopt vlekkeloos en binnen twee minuten is de 910 gereed voor alle telefoon-functies. Natuurlijk is dit geen garantie voor even goeie resultaten met andere telefoons, maar je kunt online checken of jouw telefoon wordt ondersteund op de compatibiliteit-pagina op de TomTom-site.

Okee, tijd om de auto in te stappen. Tijd om de GO te testen op waar het werkelijk om gaat, navigeren in de auto. Allereerst natuurlijk bevestigen we de zuignap op de voorruit van ons Renault ScÚnic. Dat blijkt, zoals we gewend zijn van TomTom, zeer eenvoudig. Deze nieuwe uitvoering van de voet komt zeer solide over en één en ander lijkt muurvast te zitten. Een positief punt.

Minder te spreken zijn we over het op het voetje klikken van de 910 zelf. Dit gaat absoluut minder eenvoudig dan we bij de GO 700 gewend zijn. Het vereist duidelijk enige oefening om de GO op de juiste manier te bevestigen en met twee klikjes vast te zetten. Hetzelfde geldt voor het weer loskoppelen. Voor beide geldt dat naast het vinden van de juiste beweging ook nog wel wat kracht nodig is. Iets om de komende tijd goed in de gaten te houden.

Als alles eenmaal vastzit en we de weg op gaan, is al direct te zien dat de SiRF Star III-chipset zijn werk ook nu uitstekend doet. Had ik voor de GO 700 achter de warmwerende voorruit van mijn Renault absoluut een externe antenne nodig, nu heb ik zonder problemen constant 5 of 6 actieve satellieten!

Aan het navigeren zelf is natuurlijk niet echt iets veranderd bij deze 910. De te volgen route wordt keurig getoond op het werkelijk prachtige en heldere 4 inch scherm en de voordurend uitstekende GPS-fix zorgt voor een prima navigatie.

Stemmen

Wel helemaal nieuw zijn de aanwezige Text-To-Speech (TTS) stemmen die de 910 aan boord heeft. Naast vertrouwde aanwijzingen als 'na 100 meter linksaf' of 'ga rechtdoor over de rotonde, tweede afslag', is de vocabulaire hierdoor nu uitgebreid met aanduidingen van straatnamen en wegnummers. De Nederlandstalige TTS-stemmen die we op de GO tegen komen zijn die van Saskia en Willem.

Na wat testjes vinden we Saskia het prettigst overkomen; ze praat duidelijk en enthousiast en geeft duidelijke aanwijzingen. Bij Willem hebben we wat andere gevoelens. Hij komt vermoeid over en zijn intonatie is niet om over naar huis te schrijven. Bij langdurig gebruik zou Willem wel eens een gevaar voor de verkeersveiligheid kunnen zijn. Er is vast een risico dat zijn vermoeidheid overslaat op de bestuurder. Wij kiezen dan ook zonder enige aarzeling voor Saskia als onze vaste begeleidende stem.

Het uitspreken van de straatnamen is in de meeste gevallen goed te noemen. Straatnamen als 'Lichtenauerlaan', 'Sint Ceciliastraat' en 'Graaf Engelbertlaan' mogen dan wat lastiger voor Saskia zijn, over het algemeen is de uitbreiding met TTS zeker een vooruitgang te noemen. Het is immers meestal erg prettig wat extra informatie te krijgen en aanwijzingen als 'Na 2 kilometer, neem de afslag richting Leiden' of 'Over 200 meter, ga rechtdoor over de rotonde, tweede afslag, Bijsterveldenlaan' vergemakkelijken het navigeren zonder enige twijfel. Klein nadeel is dat de aanwijzingen soms wat lang worden en vooral in de bebouwde kom snel achter elkaar komen.

Naast bovenstaande informatie heeft de TTS-stem ook andere mogelijkheden. Zo kan Saskia ons het weerbericht en SMS-berichten voorlezen en aangeven hoeveel vertraging er door files op onze route is.

Muziek

De GO 910 is ook geschikt voor het afspelen van muziek. Dit kan door het koppelen van een iPod aan de GO of door MP3-bestanden op de harde schijf van de PND te plaatsen. Om zo snel mogelijk te ervaren hoe dit werkt, kopiëren we een paar MP3-bestanden van onze PC naar de GO.

Via de menu-optie 'TomTom Jukebox' kunnen we vervolgens de bestanden gaan afluisteren. We krijgen natuurlijk geen geluidskwaliteit te horen die we van onze autoradio/CD-speler gewend zijn, maar wat de 910 aan geluid produceert, is imposant te noemen. Op 100% volume kun je de buren ook al gemakkelijk mee laten genieten en de klank van de muziek is zeer acceptabel. Wij vinden 50%-60% volume al genoeg om lekker van de muziek te genieten.

Alle andere functies van de GO 910 blijven overigens beschikbaar bij het afspelen van de muziek. Zo wordt tijdens navigeren de muziek keurig onderbroken voor stemaanwijzigen. Al met al zijn we best te spreken over deze nieuwe mogelijkheid op de nieuwe TomTom GO-modellen.

Handsfree

Zojuist weer even de auto ingesprongen voor een ritje en dan speciaal het testen van de handsfree-functie. Het is daarbij zeer aan te raden de meegeleverde externe microfoon ook daadwerkelijk te gebruiken. Natuurlijk werkt het met de intern mic van de 910 ook, maar het piepkleine microfoongaatje en de waarschijnlijk behoorlijke afstand tot het apparaat, komen de kwaliteit van een gesprek zeker niet ten goede. De GO heeft dan namelijk behoorlijk last van het door elkaar lopen van het geluid uit de speaker en het gesproken geluid waardoor de zogenoemde 'echo cancellation' soms zorgt voor het tijdelijk afsluiten van de microfoon. Met alle vervelende gevolgen van dien.

Nee, dan met de externe microfoon. Deze heb ik bevestigd aan de zonneklep boven mijn hoofd waardoor ik de mic bijna tegen mijn mond aan kan brengen. Het draadje heb ik netjes weggewerkt langs het plafond van de auto. En volgens jouwNAV-redacteur Bart Wijnen die ik zojuist aan de lijn had, klonk één en ander luid en duidelijk. En, wist mijn compagnon Tino die ik voor de gelegenheid ook maar even heb gebeld, te melden: "alsof je gewoon thuis zit..." Kijk, zo horen we het graag!

Overigens moet het ons na een paar dagen rijden en gebruiken van de GO 910 van het hart, dat het bevestigen en loshalen van de GO van het voetje in de auto, ons toch wat begint te irriteren. Dit gaat absoluut niet eventjes snel en het met één hand plaatsen of verwijderen is zo goed als onmogelijk. En dat ligt zeker niet aan ons voetje. Het feit dat ook het op de docking-station zetten van de het apparaat zeker niet altijd in één keer goed gaat, is voor ons een duidelijke aanwijzing dat er wellicht iets structureels fout is aan de constructie. We houden het in de gaten en horen natuurlijk ook graag wat jullie ervaringen hiermee in de dagelijkse praktijk zijn.

Niet getest

Tenslotte nog twee zaken die we de afgelopen dagen niet hebben getest: de één (de mogelijkheid een iPod aan te sluiten op de GO 910) omdat we niet de beschikking hebben over één van Apple's MP3-spelers en de ander (de TMC-mogelijkheden) omdat de RDS/TMC-antenne nog niet beschikbaar is. Beide aspecten houd je dus nog van ons te goed.